Οικονομικό Αλφαβητάρι

Ανακαλύψτε και κατανοήστε βασικούς χρηματοοικονομικούς όρους με απλή γλώσσα

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

A

AML (Anti‑Money Laundering)

Το σύνολο κανόνων και διαδικασιών που αποσκοπούν στον εντοπισμό και την αποτροπή της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

APR (Annual Percentage Rate)

Το συνολικό ετήσιο κόστος ενός δανείου, το οποίο περιλαμβάνει τόκους και επιπλέον χρεώσεις, εκφρασμένο ως ποσοστό.

B

Bancassurance

Η διάθεση ασφαλιστικών προϊόντων μέσω τραπεζών, στο πλαίσιο παροχής συνδυαστικών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

BIC / SWIFT code

Ο διεθνής κωδικός που χρησιμοποιείται για την αναγνώριση τραπεζών σε διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων.

C

Contactless

Τρόπος πληρωμής κατά τον οποίο η κάρτα ή η συσκευή (π.χ. κινητό τηλέφωνο, ρολόι) πλησιάζει στο τερματικό (POS) και η πληρωμή εκτελείται χωρίς να απαιτείται η φυσική επαφή ή η εισαγωγή της κάρτας. Εφόσον το ποσό δεν ξεπερνά ένα συγκεκριμένο όριο, δεν απαιτείται η πληκτρολόγηση PIN ή η επιβεβαίωση με βιομετρικά χαρακτηριστικά.

Coupon

Το ποσό που καταβάλλει ο εκδότης του ομολόγου στον κάτοχό του, με τη μορφή τόκου, σε τακτά χρονικά διαστήματα, μέχρι τη λήξη του ομολόγου.

CPI (Consumer Price Index)

Δείκτης που μετρά πώς μεταβάλλονται οι τιμές των αγαθών και υπηρεσιών που καταναλώνουν τα νοικοκυριά (το λεγόμενο «καλάθι του καταναλωτή»). Καταρτίζεται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) και αποτελεί το βασικό εργαλείο μέτρησης του πληθωρισμού.

Credit History

Περιλαμβάνει πληροφορίες για τις συναλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί, όπως ημερομηνίες, ποσά και τρόπους πληρωμής. Καταγράφει τη συνέπεια στην αποπληρωμή οικονομικών υποχρεώσεων ενός φυσικού ή νομικού προσώπου και χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση της πιστοληπτικής του αξιολόγησης. π.χ. Καθυστερήσεις στις πληρωμές δυσκολεύουν την έγκριση νέων αιτήσεων χρηματοδότησης.

Credit Rating

Η βαθμονόμηση/ποσοτικοποίηση της πιστοληπτικής αξιοπιστίας ενός φυσικού ή νομικού προσώπου από ανεξάρτητο οίκο αξιολόγησης (π.χ. S&P, Moody's, Fitch) ή εσωτερικά από την τράπεζα. Επηρεάζει τη δυνατότητα και το κόστος χρηματοδότησης και την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Credit Risk

Η πιθανότητα μια οικονομική υποχρέωση να μην αποπληρωθεί έγκαιρα ή πλήρως. Αξιολογείται από τα πιστωτικά ιδρύματα πριν από κάθε χορήγηση δανείου και επηρεάζει το ύψος επιτοκίου, τις απαιτούμενες εξασφαλίσεις και το ποσό που θα εγκριθεί.

Credit Score

Αριθμητικός δείκτης που αποτυπώνει την πιστωτική αξιοπιστία ενός προσώπου, βασισμένος στο οικονομικό του ιστορικό. Επηρεάζει άμεσα την έγκριση αιτήσεων δανείων και τους όρους χρηματοδότησης.

Cryptocurrency

Ψηφιακό νόμισμα που λειτουργεί σε αποκεντρωμένο δίκτυο blockchain και χρησιμοποιεί κρυπτογραφία για την ασφάλεια των συναλλαγών. Η αξία του μπορεί να παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις. Τα κρυπτονομίσματα δεν αποτελούν επίσημο μέσο συναλλαγής, δεν εκδίδονται από κεντρική τράπεζα, και οι ελληνικές τράπεζες δεν κατέχουν άδεια παρόχου υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων. Συνεπώς, δεν μπορούν να κατατεθούν σε τραπεζικό λογαριασμό και δεν καλύπτονται από την εγγύηση καταθέσεων (ΤΕΚΕ).

D

Default

Κατάσταση όπου μια δανειακή υποχρέωση δεν εξοφλείται εμπρόθεσμα ή θεωρείται απίθανο να εξοφληθεί πλήρως, συνήθως μετά από καθυστέρηση άνω των 90 ημερών. Η αθέτηση πληρωμής επηρεάζει αρνητικά την πιστοληπτική εικόνα του δανειολήπτη.

Digital Onboarding

Η διαδικασία εξ αποστάσεως ένταξης νέου πελάτη σε τραπεζικές υπηρεσίες, μέσω ψηφιακής ταυτοποίησης, ελέγχου στοιχείων και ηλεκτρονικής υπογραφής, χωρίς φυσική παρουσία.

Digital Wallet

Εφαρμογή που αποθηκεύει ψηφιακά στοιχεία καρτών και επιτρέπει πληρωμές μέσω κινητής συσκευής χωρίς φυσική κάρτα.

Diversification

Η στρατηγική τοποθέτησης των χρημάτων σε διαφορετικές επενδύσεις, κλάδους ή αγορές, ώστε να μειώνεται ο συνολικός κίνδυνος και να μην εξαρτάται η απόδοση (κέρδος ή ζημία) αποκλειστικά από μία μόνο επιλογή.

Dow Jones

Εταιρεία που καταρτίζει χρηματιστηριακούς δείκτες για το σύνολο των εισηγμένων μετοχών, καθώς και για επιμέρους κατηγορίες τους, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες.

E

EAR / APY

Το ετήσιο επιτόκιο που αποτυπώνει το πραγματικό κόστος ή όφελος μιας κατάθεσης ή δανείου, λαμβάνοντας υπόψη τον ανατοκισμό μέσα στο έτος.

ECB

Η κεντρική τράπεζα της Ευρωζώνης, υπεύθυνη για τη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής και τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. Συμβάλλει στη λειτουργία και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

eKYC (Know Your Customer)

Η ηλεκτρονική διαδικασία επαλήθευσης ταυτότητας πελάτη μέσω ψηφιακών μέσων, χωρίς φυσική παρουσία.

ETF (Exchange‑Traded Fund)

Επενδυτικό προϊόν που διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο όπως μια μετοχή και συνήθως ακολουθεί την απόδοση ενός δείκτη. Προσφέρει διασπορά επενδύσεων και δυνατότητα άμεσης αγοράς και πώλησης.

Euribor

Το επιτόκιο αναφοράς για συναλλαγές σε ευρώ, που αντικατοπτρίζει το μέσο κόστος βραχυπρόθεσμου δανεισμού μεταξύ των τραπεζών. Χρησιμοποιείται ως βάση για τον υπολογισμό επιτοκίων δανείων.

Euroclear

Διεθνής οργανισμός που παρέχει υπηρεσίες διακανονισμού συναλλαγών σε τίτλους και φύλαξης επενδύσεων, διευκολύνοντας την ασφαλή ολοκλήρωση χρηματοοικονομικών συναλλαγών.

Euronext

Ευρωπαϊκή υποδομή κεφαλαιαγορών που παρέχει αγορές και υπηρεσίες για την έκδοση, διαπραγμάτευση και εκκαθάριση χρηματοπιστωτικών προϊόντων.

F

FED

Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, υπεύθυνη για τη νομισματική πολιτική και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Foreign Exchange Market

Η αγορά στην οποία αγοράζονται και πωλούνται νομίσματα με βάση την ισοτιμία που ισχύει τη στιγμή της συναλλαγής.

Fraud

Κάθε σκόπιμη παράνομη ενέργεια που στοχεύει στην απόκτηση χρημάτων ή προσωπικών στοιχείων, συνήθως μέσω πλαστοπροσωπίας, παραπλανητικών μηνυμάτων (phishing, smishing) ή μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης σε λογαριασμούς. Τα πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να αναφέρουν τέτοια περιστατικά στις αρμόδιες εποπτικές αρχές.

Futures

Τυποποιημένες συμφωνίες αγοράς ή πώλησης ενός προϊόντος ή τίτλου σε προκαθορισμένη τιμή στο μέλλον.

G

GDP

H συνολική αξία όλων των τελικών προϊόντων και υπηρεσιών που παράγονται σε μια χώρα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, όπως ένα τρίμηνο ή ένα έτος. Χρησιμοποιείται ως βασικός δείκτης για την πορεία της οικονομίας μίας χώρας, όταν αυξάνεται η οικονομία αναπτύσσεται, όταν μειώνεται η οικονομία συρρικνώνεται.

GDP per capita

Δείκτης που αποτυπώνει την οικονομική παραγωγή ανά άτομο σε μια χώρα, υπολογιζόμενος ως το συνολικό ΑΕΠ διαιρεμένο με τον πληθυσμό. Δείχνει ποια θα ήταν η μέση οικονομική παραγωγή που αντιστοιχεί σε κάθε άτομο, αν η συνολική παραγωγή της οικονομίας κατανέμονταν ισόποσα.

H

Hold/Pre-authorization

Η προσωρινή δέσμευση μέρους του διαθέσιμου υπολοίπου ενός λογαριασμού ή μιας κάρτας, πριν οριστικοποιηθεί μια συναλλαγή. Εφαρμόζεται συχνά από ξενοδοχεία, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων ή βενζινάδικα. Το δεσμευμένο ποσό δεν είναι διαθέσιμο για άλλες συναλλαγές και αποδεσμεύεται αυτόματα αν η τελική χρέωση είναι μικρότερη ή αν η συναλλαγή δεν ολοκληρωθεί.

I

IBAN

Ο διεθνής αριθμός τραπεζικού λογαριασμού που χρησιμοποιείται για την ακριβή αναγνώριση και εκτέλεση μεταφορών χρημάτων.

IPO (initial public offering)

Η διαδικασία κατά την οποία μια εταιρεία διαθέτει για πρώτη φορά μετοχές της στο επενδυτικό κοινό μέσω του χρηματιστηρίου. Με αυτόν τον τρόπο η εταιρεία αντλεί κεφάλαια και γίνεται εισηγμένη στο χρηματιστήριο. Η τιμή της μετοχής νεοεισηγμένων εταιρειών μπορεί να παρουσιάσει έντονες αυξομειώσεις, ιδίως κατά το πρώτο διάστημα διαπραγμάτευσης.

IRIS

Υπηρεσία άμεσων μεταφορών χρημάτων μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών, με χρήση αριθμού κινητού ή IBAN. Οι συναλλαγές ολοκληρώνονται σε δευτερόλεπτα και είναι διαθέσιμες 24 ώρες το 24ωρο.

L

LTV (Loan to Value)

Δείκτης που εκφράζει το ποσό του δανείου ως ποσοστό της εκτιμώμενης αξίας του ακινήτου που χρησιμοποιείται ως εξασφάλιση. Χαμηλότερο LTV σημαίνει μικρότερο κίνδυνο για το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα και συχνά επιτρέπει καλύτερους όρους δανεισμού.

M

MiFID II

Ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο που ρυθμίζει τις επενδυτικές υπηρεσίες και καθορίζει κανόνες για την προστασία των επενδυτών.

Money Market

Αγορά όπου τράπεζες, επιχειρήσεις και κράτη δανείζονται ή τοποθετούν χρήματα για πολύ μικρό διάστημα (έως 12 μήνες). Σε αυτή την αγορά διαμορφώνονται βασικά επιτόκια αναφοράς, όπως το Euribor, τα οποία επηρεάζουν έμμεσα το κόστος δανεισμού στην ευρύτερη οικονομία.

Multi‑Factor Authentication – MFA

Μέθοδος ταυτοποίησης που απαιτεί τη χρήση δύο ή περισσότερων στοιχείων επιβεβαίωσης για την ενίσχυση της ασφάλειας.

N

Net Asset Value/ NAV

Η συνολική αξία των επενδύσεων ή περιουσιακών στοιχείων ενός επενδυτικού σχήματος μετά την αφαίρεση των υποχρεώσεων. Διαιρώντας την με τον αριθμό των μεριδίων σε κυκλοφορία, προκύπτει η αξία κάθε μεριδίου.

Non-performing Loan

Δάνειο που παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση αποπληρωμής (συνήθως άνω των 90 ημερών) ή για το οποίο εκτιμάται ότι ο οφειλέτης δεν θα μπορέσει να τα αποπληρώσει πλήρως χωρίς ρευστοποίηση εξασφαλίσεων.

O

OTP (One Time Password)

Μοναδικός κωδικός μίας χρήσης που ισχύει για περιορισμένο χρονικό διάστημα και χρησιμοποιείται για επιβεβαίωση συναλλαγών ή πρόσβασης.

Over-indebtedness

Η κατάσταση κατά την οποία το συνολικό χρέος υπερβαίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής υποχρεώσεων, οδηγώντας σε οικονομική δυσχέρεια.

P

Phishing

Μορφή ηλεκτρονικής απάτης κατά την οποία αποστέλλονται παραπλανητικά μηνύματα με στόχο την απόκτηση προσωπικών ή τραπεζικών στοιχείων.

Portfolio

Το σύνολο των επενδύσεων που κατέχει ένας επενδυτής, όπως μετοχές, ομόλογα ή αμοιβαία κεφάλαια. Η σύνθεσή του καθορίζεται με βάση τους στόχους, το χρονικό ορίζοντα, το επίπεδο κινδύνου και το επενδυτικό προφίλ του επενδυτή.

POS (Point of Sale)

Ηλεκτρονικό τερματικό που χρησιμοποιείται για την ολοκλήρωση πληρωμών με κάρτα ή κινητή συσκευή σε καταστήματα.

Prepaid card

Κάρτα στην οποία πιστώνεται εκ των προτέρων με συγκεκριμένο χρηματικό ποσό από τον χρήστη και χρησιμοποιείται μέχρι την εξάντλησή του, χωρίς σύνδεση με τραπεζικό λογαριασμό ή παροχή πίστωσης. Προσφέρει έλεγχο δαπανών και ασφάλεια, ιδίως σε online αγορές. Οι περισσότερες κάρτες επιτρέπουν και επαναφόρτιση.

PSD2

Ευρωπαϊκή οδηγία που καθορίζει κανόνες για τις ψηφιακές πληρωμές και ενισχύει την ασφάλεια και τη διαφάνεια στις συναλλαγές. Εισήγαγε την υποχρεωτική ισχυρή ταυτοποίηση (SCA) και δημιούργησε το πλαίσιο για το Open Banking, δηλαδή την πρόσβαση αδειοδοτημένων τρίτων παρόχων σε τραπεζικά δεδομένα, κατόπιν συγκατάθεσης του πελάτη.

Push Notifications/ Alerts

Αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις που αποστέλλονται σε κινητή συσκευή για κινήσεις λογαριασμού ή κάρτας, όπως χρεώσεις, πιστώσεις ή πιθανές ύποπτες ενέργειες. Συμβάλλουν στην άμεση ενημέρωση και παρακολούθηση των συναλλαγών.

R

Return

Πόσα χρήματα κέρδισε ή έχασε κάποιος από μια επένδυση σε σχέση με το ποσό που αρχικά επένδυσε. Εκφράζεται συνήθως ως ετήσιο ποσοστό, μπορεί να είναι θετική (κέρδος) ή αρνητική (ζημιά) και να προέρχεται από τόκους, μερίσματα ή από το αν ανέβηκε ή έπεσε η αξία της επένδυσης (π.χ. αξία μετοχής ή αξία ακινήτου).

Revolving Credit

Μορφή δανεισμού με εγκεκριμένο ανώτατο όριο, χωρίς σταθερές δόσεις ή ημερομηνία λήξης. Ο δανειολήπτης δανείζεται όσα χρειάζεται κάθε φορά, και μόλις αποπληρώσει ένα μέρος, το ποσό αυτό γίνεται ξανά διαθέσιμο, χωρίς να χρειαστεί νέα αίτηση. Τόκοι χρεώνονται μόνο στο ποσό που έχει χρησιμοποιηθεί, αλλά όσο παραμένει ανεξόφλητο, το κόστος αυξάνεται. Η πιστωτική κάρτα και η υπερανάληψη (overdraft) είναι οι πιο γνωστές μορφές ανοικτού δανείου.

S

SEPA

Ενιαίος χώρος πληρωμών σε ευρώ, αποτελούμενος από 36 χώρες, όπου οι μεταφορές χρημάτων πραγματοποιούνται με κοινούς κανόνες, αμεσότητα και κόστος αντίστοιχο εγχώριων συναλλαγών.

Spread / Margin

Το επιπλέον ποσοστό που προστίθεται σε ένα επιτόκιο αναφοράς, όπως το Euribor, ώστε να διαμορφωθεί το τελικό επιτόκιο ενός δανείου ή άλλου τραπεζικού προϊόντος.

Standing Order

Τραπεζική εντολή με την οποία ο πελάτης εξουσιοδοτεί την τράπεζα να πραγματοποιεί αυτόματα πληρωμές (π.χ. λογαριασμών ή δόσεων) σε συγκεκριμένο δικαιούχο, σε προκαθορισμένες ημερομηνίες.

U

UCITS

Κατηγορία επενδυτικών κεφαλαίων που λειτουργεί με βάση ενιαίους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επιτρέπει τη διάθεσή τους σε όλη την Ευρώπη.

V

Value Date

Η ημερομηνία που λαμβάνεται υπόψη από την τράπεζα για τον υπολογισμό τόκων σε μια συναλλαγή ή από την οποία τα χρήματα καθίστανται διαθέσιμα στον λογαριασμό. Μπορεί να διαφέρει από την ημερομηνία εκτέλεσης της συναλλαγής.

Virtual Card

Kάρτα που υπάρχει αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή, χωρίς φυσικό πλαστικό. Διαθέτει μοναδικό αριθμό, ημερομηνία λήξης και κωδικό CVV, όπως μια κανονική κάρτα, και χρησιμοποιείται για ηλεκτρονικές αγορές ή ανέπαφες πληρωμές μέσω ψηφιακού πορτοφολιού (π.χ. Apple Pay, Google Pay).