
Αρχεία στην κατοχή του ΙΑ/ΕΤΕ
Αρχεία στην κατοχή του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας
Ιστορικό παραγωγής
Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ιδρύθηκε στις 30 Μαρτίου 1841, ως κτηματική και προεξοφλητική τράπεζα με το αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης χαρτονομισμάτων. Στα 160 και πλέον χρόνια της ιστορικής διαδρομής της η Εθνική Τράπεζα ανέπτυξε όλες τις χρηματοοικονομικές λειτουργίες, ασκώντας παράλληλα, για ογδόντα επτά χρόνια, το εκδοτικό προνόμιο. Κάλυψε με τις δραστηριότητές της το σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Σταδιακά επέκτεινε τις δραστηριότητές της και σε άλλες χώρες. Η ανάπτυξη της Εθνικής Τράπεζας ακολουθεί πορεία παράλληλη με εκείνη του ελληνικού κράτους. Υπήρξε ο μοχλός με τον οποίο η ελληνική οικονομία εξασφάλισε τα απαραίτητα εσωτερικά και εξωτερικά δάνεια για να στηρίξει τη σταθεροποιητική πολιτική και την ευόδωση των εθνικών αγώνων. Είχε ενεργό και αποφασιστική συμμετοχή στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας και συμπαραστάθηκε πάντα σε εκείνους που πλήγηκαν από τις φυσικές ή τις εθνικές καταστροφές υπερασπίζοντας ταυτόχρονα τα συμφέροντα των πελατών και των μετόχων της.
Το αρχειακό υλικό καλύπτει όλο το εύρος των εργασιών της Εθνικής Τράπεζας από την εποχή της ίδρυσής της.
Για τις Σειρές του αρχείου πατήστε εδώ.
Η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών ιδρύθηκε το 1928. Την πρωτοβουλία για την ίδρυσή της είχαν οι οκτώ μεγαλύτερες τράπεζες της εποχής. Σκοπός της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών είναι η μελέτη, προστασία και προαγωγή των επαγγελματικών συμφερόντων των μελών της, η συμβολή της στην ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και η προαγωγή του θεσμού της πίστης και των οικονομικών συναλλαγών. Οι δραστηριότητές της αναπτύσσονται σε εθνικό επίπεδο, όπου συνεργάζεται με την πολιτεία και την Τράπεζα της Ελλάδος για την προώθηση των θέσεων των τραπεζών στους υπό καθιέρωση θεσμούς. Η Ένωση Ελληνικών Τραπεζών αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για τον εκσυγχρονισμό του τραπεζικού συστήματος, την εδραίωση των ανταγωνιστικών συνθηκών και τη βελτίωση των σχέσεων με την πελατεία, την επίλυση διαφόρων προβλημάτων. Τα τελευταία χρόνια η Ένωση με τη συμμετοχή της στα όργανα της Τραπεζικής Ομοσπονδίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε άλλους οργανισμούς προβάλλει τις θέσεις των ελληνικών τραπεζών, ενώ μεταφέρει στις τράπεζες μέλη της τις γνώσεις και εμπειρίες που αποκομίζει από τη συμμετοχή της σε διεθνείς οργανισμούς. Η Ένωση παράγει επίσης σημαντικό έργο στους τομείς της εκπαίδευσης, των εκδόσεων, των μελετών και της έρευνας.
Το αρχειακό υλικό της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών που βρίσκεται στην κατοχή της Εθνικής Τράπεζας αποτελείται από την εξερχόμενη αλληλογραφία (1929-1941), τις εγκυκλίους (1929-1944) και φακέλους υποθέσεων (αταξινόμητο υλικό)....
Ο Ιωάννης Μ. Ισηγόνης γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 24 Φεβρουαρίου 1899 και πέθανε στις 18 Αυγούστου 1979. Τελείωσε το γυμνάσιο στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης και το λύκειο στη Χίο. Φοίτησε στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Λοζάννης. Μετά την αποφοίτησή του εργάσθηκε για τρία χρόνια στη Φιλανδία, στην εταιρεία Kreuger & Toll, επιβλέποντας οικοδομικά και υδραυλικά έργα. Με την επάνοδό του στην Ελλάδα, το 1924, προσλαμβάνεται από την Εθνική Τράπεζα και εργάζεται ως μηχανικός στο Τεχνικό Τμήμα μέχρι το 1969. Επέβλεψε την κατασκευή πολλών υποκαταστημάτων της Τράπεζας ανάμεσα στα οποία: των Σερρών 1925-1926, της Χίου 1926-1927, της Θεσσαλονίκης 1928-1933, της Κοζάνης, της Φλώρινας, των Ιωαννίνων, της Ζακύνθου, της Κορίνθου κ.ά. Επέβλεψε επίσης τα έργα οδοποιίας και αποχέτευσης του Οικοδομικού Συνεταιρισμού της Φιλοθέης και της Σαρωνίδας.
Το αρχείο περιλαμβάνει έγγραφα της περιόδου 1924-1977, που αφορούν τους οικοδομικούς συνεταιρισμούς των υπαλλήλων της Εθνικής Τράπεζας στη Φιλοθέη, τη Σαρωνίδα και την ακτή Φιλοθέης κοντά στο Αλιβέρι Ευβοίας, την κατασκευή και διασκευή των υποκαταστημάτων της Τράπεζας, μεταλλευτικές έρευνες και αρδευτικά έργα στην περιοχή του Αυλώνα, μελέτες για την ενίσχυση της ύδρευσης της Αθήνας και του Πειραιά, μελέτες των υδροηλεκτρικών έργων Στυμφαλίας, Φενεού, Κυλλήνης, τη μελέτη κατασκευής του γηπέδου του Παναθηναϊκού και τη μελέτη των σταθμών υπεραστικών λεωφορείων Λιοσίων, Κηφισού και πλατείας Κοτζιά.
Η παλαιά εμπορική οικογένεια Μεσσηνέζη έχει καταγωγή από τη Χίο. Από τις αρχές του 18ου αιώνα εγκαταστάθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης. Εκεί, στα 1780, γεννήθηκε και ο Λέων Ιωάννου Μεσσηνέζης, αγωνιστής του 1821, μυημένος στη Φιλική Εταιρεία, φίλος -και πελάτης στη συνέχεια- του Γ. Σταύρου. Σε ηλικία τριάντα ετών ο Λέων θα εγκατασταθεί στο Αίγιο, όπου θα αναπτύξει έντονη και κερδοφόρα εμπορική δραστηριότητα μέχρι το ’43, όταν, λόγω διαφόρων συγκυριών, κηρύσσει πτώχευση. Παρά τις οικονομικές δυσχέρειες ενδιαφέρθηκε για την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος και έγινε ένας από τους πρώτους μετόχους της.
Ο τρισέγγονος του Λέοντος, Νύσης (1902-1992), υπήρξε υπάλληλος της Τράπεζας. Το 1950 ανέλαβε την ανασύσταση του Ιστορικού Αρχείου και του Γραφείου Ιστορίας της ΕΤΕ, οι εργασίες των οποίων είχαν διακοπεί το 1940 λόγω του πολέμου. Η συγγραφική και εκδοτική δραστηριότητα του Νύση Μεσσηνέζη περιλαμβάνει και μία έρευνα στα Κρατικά Αρχεία της Βαυαρίας και στα Μυστικά Αρχεία του βασιλικού οίκου των Βίττελσμπαχ, με σκοπό τη συλλογή στοιχείων της ιστορίας της εποχής που ιδρύθηκε η Εθνική Τράπεζα (κυρίως στοιχείων που αφορούν τη συμβολή του βασιλιά Λουδοβίκου Α' της Βαυαρίας στην ίδρυση της Εθνικής) αλλά και της οικονομικής ζωής στην Ελλάδα κατά την οθωνική περίοδο για το λεύκωμα των 125 χρόνων της ΕΤΕ. Το 1950 ο Νύσης Μεταξάς Μεσσηνέζης εξέδωσε το βιβλίο του Ο Γεώργιος Σταύρος από την Επανάσταση έως την ίδρυση της Εθνικής Τραπέζης, ενώ το 1956 εξέδωσε το βιβλίο Γεώργιος Σταύρος και Εθνική Τράπεζα, προϊόν έρευνας στα ανέκδοτα αρχεία του βασιλιά Όθωνα, στα αρχεία της Εθνικής, στο αρχείο Λέοντος Μεσσηνέζη (βρίσκεται στο τοπικό Ιστορικό Αρχείο Αιγίου) κ.α.
Το αρχειακό υλικό που έχει κατατεθεί στο ΙΑ/ΕΤΕ περιλαμβάνει:
– Επιστολές του Νύση Μεταξά Μεσσηνέζη προς την ΕΤΕ, που αφορούν α. την από μέρους του ανάληψη συγκέντρωσης αρχειακού υλικού για την έκδοση αναμνηστικού λευκώματος της 125ετηρίδας της Τράπεζας, β. τη δωρεά, το 1965, στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής τμήματος του αρχείου ενός από τους πρώτους μετόχους της Τράπεζας, του Σωτηρίου Λέοντος Μεσσηνέζη (1813-1893), προπάππου του Νύση, το οποίο περιέχει πληροφορίες για την οικονομική ζωή στην Ελλάδα τα χρόνια 1831-1843.
– Επιστολές (1831-1843) προς τον «εν Αιγίω Εμπορικό και Τραπεζιτικό Οίκο Λέοντος Μεσσηνέζη» με αποστολείς κυρίως τους ανταποκριτές του οίκου στην Πάτρα και την Τεργέστη. Οι επιστολές αυτές απαρτίζουν το αρχείο Σωτηρίου Λέοντος Μεσσηνέζη που ανήκει στο ΙΑ/ΕΤΕ.
– Αλληλογραφία και υλικό που αφορά τη συγγραφική και εκδοτική δραστηριότητα του Νύση Μεταξά Μεσσηνέζη και σχετίζεται με την ΕΤΕ.
Η Τράπεζα Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 1888 με έδρα την Κωνσταντινούπολη ή τη Θεσσαλονίκη από τις Comptoir d' Escompte de Paris, Banque Impériale et Royale Privilégiée de Pays Autrichiens (Βιέννη), Banque des Pays Hongrois (Βουδαπέστη) και τους MM. Fratelli Allatini (Θεσσαλονίκη) με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 2.000.000 γαλλικά φράγκα. Αργότερα η πλειονότητα των μετοχών περιήλθε στην κυριότητα της Société Générale de Paris και στη συνέχεια στο Crédit Foncier d'Algérie et de Tunisie (Παρίσι) και σε όμιλο ισραηλιτών. Είχε κατά καιρούς υποκαταστήματα στην Κωνσταντινούπολη, τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, τον Πειραιά, τη Σμύρνη, τη Μερσίνα, την Ανδριανούπολη. Τα υποκαταστήματα της Τράπεζας Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκης και Αθηνών, συγχωνεύτηκαν το 1946 με την Τράπεζα Χίου και συνέχισαν κανονικά τις εργασίες τους. Η Τράπεζα Χίου τέθηκε σε κατάσταση διοικητικής εκκαθάρισης το 1958.
Το αρχείο της Τράπεζας Θεσσαλονίκης αποτελείται από κατάστιχα τρεχούμενων λογαριασμών, τίτλων, ταμείου, πελατών, ημερολόγια, καθολικά, και φακέλους με εισερχόμενη αλληλογραφία, εγγυητικές επιστολές, παραστατικά ταμείου και διαφόρων υποθέσεων.
Το αρχειακό υλικό είναι της καπνοβιομηχανίας και της τράπεζας (πρακτικά ΔΣ, αλληλογραφία, καθολικά, ημερολόγια, βιβλία ταμείου, πελάτες, χρεώστες, πιστωτές, καπνά, πρώτες ύλες, αποθήκη, εκκρεμείς λογαριασμοί, έξοδα διαχειρίσεως, προμηθευτικός συνεταιρισμός, εγγυημένοι λογαριασμοί, υποκαταστήματα, λογαριασμοί Αττικής, προμηθευτές, μητρώο προσωπικού, μισθοί, κατάστιχα υποκαταστημάτων, αλληλογραφία, βιβλία αντιγράφων επιστολών, στατιστικές φωτογραφίες, δείγματα καπνού, φάκελοι σχετικά με την εκκαθάριση της εταιρείας).
Το ΙΑ/ΕΤΕ διαθέτει υλικό σχετικό με την προέλευση της εταιρείας, κυρίως υλικό από το λογιστήριο και αλληλογραφία.
Δικόγραφα. Υλικό από το Δικαστικό Τμήμα της Τράπεζας Εθνικής Οικονομίας.
Το ΙΑ/ΕΤΕ διαθέτει λογιστικά στοιχεία, στοιχεία κόστους παραγωγής και σχετικά με το προσωπικό.
Αρχικά το 1873, στην Κέρκυρα, ιδρύθηκε από τον Γεράσιμο Ασπιώτη το παιγνιοχαρτοποιείο «Ελπίς». Δέκα χρόνια αργότερα, το 1884, ο Γ. Ασπιώτης υπέγραψε με την κυβέρνηση Τρικούπη μονοπωλιακή σύμβαση για την κατασκευή των παιγνιοχάρτων του ελληνικού δημοσίου και το 1887 η εταιρεία ανέλαβε και την κατασκευή φυλλαδίων σιγαροχάρτου και διασκευής του σε ταινίες και σωλήνες. Το 1902 την εταιρεία ανέλαβε ο γιος του Γεράσιμου Ασπιώτη, Κωνσταντίνος. Οι εργασίες της εταιρείας επεκτάθηκαν και στην εκτύπωση ομολογιών, μετοχών, γραμματίων, λαχείων, διαφημίσεων, έντυπου χάρτου αλληλογραφίας και φακέλων, επιταγών, ετικετών, ταχυδρομικών εικονογραφημένων δελταρίων, αφισών, καταστίχων, εντύπων κ.ά. Το 1928 η εταιρεία συγχωνεύθηκε με την Εταιρεία Λιθογραφίας και Κυτοποιίας Αθηνών (ΕΛΚΑ). Το 1935 τη διεύθυνση της νέας εταιρείας ανέλαβε ο Λ. Ηλιόπουλος.
Το αρχειακό υλικό που περιήλθε στην κατοχή της Εθνικής Τράπεζας περιλαμβάνει εκτός από τα διοικητικά και λογιστικά έγγραφα της εταιρείας και ένα πολύ μεγάλο μέρος από τυπογραφικά δείγματα των εργασιών της. Πιο αναλυτικά τα τεκμήρια αφορούν: πίνακες (1925, 1944), χαρακτικά (1974), αφίσες (1920-1977), έπιπλα-σκεύη-μικροσυσκευές, μακέτες-ανεκτέλεστα σχέδια (1974), τυπωμένα αρχιτεκτονικά & πολεοδομικά σχέδια-οικονομικούς στατιστικούς πίνακες-διαγράμματα, γραφικές παραστάσεις κλπ. (1974), λιθογραφικές πλάκες (1890-1938), γυάλινες πλάκες (1890-1938), μεταλλικές πλάκες-αποχρωματισμούς (1914-1963), διάφορα ένσημα (1932-1948), τραπεζογραμμάτια-χαρτονομίσματα (1926-1944), χαρτόσημα και κινητά επισήματα, βιβλιόσημα, ιατρόσημα, φαλαγγόσημα κλπ. (1926-1944), ταινίες φόρου καταναλώσεως τσιγάρων, βιβλιάρια καταθέσεων, καρνέ επιταγών και άλλα έντυπα συναλλαγών τραπεζών οργανισμών και επιχειρήσεων, παιγνιόχαρτα, διάφορους χάρτες, διάφορα τυπωμένα από την Ασπιώτη-ΕΛΚΑ και τις Εκδόσεις Αθηνών, ημερολόγια, βάσεις ημερολογίων-ημεροδείκτες, φωτογραφίες, φιλμ-διαφάνειες διαφόρων εκτυπώσεων, ευχετήριες κάρτες- καρτ ποστάλ, διπλώματα-μετάλλια που έλαβε η εταιρεία, γραμματόσημα (1913-1983), ετικέτες επιχειρήσεων και διαφόρων προϊόντων, τυπωμένα εξώφυλλα πακέτων, κουτιών, βιβλίων, διακοσμητικό χαρτί κουζίνας-περιτυλίγματος, λαχεία, τυπογραφικούς τσίγκους, λευκώματα και δειγματολόγια, λυτά τυπογραφικά φύλλα βιβλίων, φυλλαδίων, λευκωμάτων και λοιπών εκδόσεων της εταιρείας, βιβλία της βιβλιοθήκης της επιχείρησης, αποχρωματισμούς-σκάλες χρωμάτων, δοκίμια διαφόρων εκτυπώσεων κ.ά.
Το αρχειακό υλικό περιλαμβάνει διάφορες κατηγορίες λογιστικών βιβλίων (καθολικά, ημερολόγια, βιβλία ταμείου, πελατών, χρεωστών, πιστωτών, πρώτων υλών, δελτία εισαγωγών-εξαγωγών, αποθηκών, εξόδων, παραγγελιών, αντιπροσώπων, αλληλογραφία, βιβλία αποθήκης).
Το αρχειακό υλικό περιλαμβάνει την εισερχόμενη και εξερχόμενη αλληλογραφία, τις πληρωμές, τα δελτία πληροφοριών κατά πελάτη, τα δελτία εισπράξεων και πληρωμών.
